Shikunshi Maki-e Ōnatsume 四君子大棗 Saijō Issai

Een verfijnde ōnatsume van maki-e meester Saijō Issai, uitgevoerd in goudkleurig maki-e op diepzwarte urushi-lak met verfijnde raden-inleg van parelmoer. Dit uitzonderlijke stuk verenigt de esthetiek van de Japanse theeceremonie met de rijke symboliek van het Shikunshi-motief (四君子), de “Vier Edele Heren”. Geleverd met de originele gesigneerde tomobako.

Motief

Het deksel vormt het visuele middelpunt van het object, met een rijk uitgewerkte chrysant onder bloeiende pruimentakken. Tussen de bloesems zijn subtiele ronde raden-accenten aangebracht, die afhankelijk van het licht een zachte veelkleurige glans tonen. Rondom de romp loopt de decoratie verder met sierlijke seizoensplanten en landschapselementen, die het ontwerp diepte en beweging geven zonder de harmonie van het geheel te verstoren.

Shikunshi

Shikunshi betekent letterlijk “Vier Edele Heren” en verwijst binnen de Japanse kunst en cultuur naar ideale menselijke eigenschappen. De vier planten verbeelden elk een specifieke innerlijke kwaliteit:

• Pruimenbloesem (ume) — veerkracht en vernieuwing
• Orchidee — verfijning en innerlijke zuiverheid
• Bamboe — flexibiliteit en standvastigheid
• Chrysant (kiku) — waardigheid en contemplatieve rust

Binnen de theeceremonie werden dergelijke motieven bewust gekozen om een sfeer van rust, verfijning en aandacht op te roepen. Het Shikunshi-thema verbeeldt niet alleen de natuurlijke kringloop van de seizoenen, maar ook morele en spirituele idealen die door geleerden, dichters en theemeesters hoog werden gewaardeerd.

Symboliek

In de Japanse cultuur staan deze planten symbool voor innerlijke balans en karakter: bloeien in de kou, buigen zonder te breken, ingetogen aanwezig zijn zonder op de voorgrond te treden, en waardig blijven wanneer alles verwelkt. Een natsume met dit motief brengt deze symboliek op subtiele wijze de theeruimte binnen.

Objectgegevens

• Maker: Saijō Issai (西條一斎)
• Titel op tomobako: 蒔絵師 / Maki-e meester
• Type: Ōnatsume / grote theenatsume
• Motief: Shikunshi / Vier Edele Heren (四君子)
• Techniek: Goudkleurig maki-e met raden-inleg op zwarte urushi-lak
• Materiaal: Hout met urushi-lak
• Afmetingen: ca. 7,5 × 7,5 × 7,5 cm
• Periode: Shōwa-periode, midden tot late 20e eeuw
• Accessoires: Originele gesigneerde tomobako
• Conditie: Zeer goed, met lichte gebruikssporen passend bij leeftijd en gebruik

Tomobako

De originele gesigneerde tomobako (houten bewaardoos) vermeldt 四君子 大棗 — Shikunshi Ōnatsume (“grote natsume met het Vier Edele Heren-motief”). Daarnaast draagt de doos de signatuur 塗師 西條一斎 — Nurishi Saijō Issai (“lakmeester Saijō Issai”). De aanwezigheid van de originele tomobako versterkt zowel de herkomst als het verzamelkarakter van het object. Binnen de traditie van Japanse thee-objecten vormt een gesigneerde bewaardoos een belangrijk onderdeel van de presentatie, authenticiteit en documentatie van een werk.

Signatuur en maker

Saijō Issai (geb. 1937, Osaka; echte naam 奥津義峰 / Okutsu Yoshimine) is een Japanse meester in maki-e-lakwerk. Hij leerde het vak van zijn vader, Okutsu Yōhō (奥津洋方), en was vanaf de jaren 1950 actief binnen de traditie van verfijnd urushi-werk. Vanaf de jaren 1960 werd hij meermaals geselecteerd voor de Japan Traditional Crafts Exhibition (日本伝統工芸展) en de regionale Kinki-sectie daarvan. In 1989 werd hij benoemd tot directeur van de Osaka Crafts Association (大阪工芸協会) en ontving hij diverse onderscheidingen voor zijn culturele en ambachtelijke verdiensten, waaronder de Osaka Prefecture Cultural Merit Award in 1993. Vanuit zijn atelier in Nara zet hij de traditie van verfijnde theeceremonie-esthetiek en klassiek Japans lakwerk voort via zijn leerlingen.